Bir tarih sergisi · 1881—1938

Ufukta
Cumhuriyet

Mustafa Kemal Atatürk’ün yaşamı; savaş, devlet kurma ve toplumsal dönüşüm ekseninde, kısa ve kaynak bilincine dayalı bir okuma.

Zaman çizgisini izle

Bir insanın portresinden çok, bir dönemin eşiği.

1881’de Selanik’te doğan Mustafa Kemal, askerî eğitimden sonra Osmanlı ordusunda görev yaptı. I. Dünya Savaşı sonrasındaki Millî Mücadele’ye önderlik etti; 1923’te kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı oldu.

Bu sayfa, kişiyi yüceltme ya da tartışmaları kapatma iddiasında değildir. Amaç; tarihsel dönüm noktalarını, kurumlar ve fikirler üzerinden sakin bir çerçevede sunmaktır.

Dört eşik, uzun bir dönüşüm.

  1. 1919

    Samsun ve Millî Mücadele

    19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkış, Osmanlı Devleti’nin çözülüşü içinde bağımsızlık mücadelesinin önemli başlangıçlarından biri oldu.

  2. 1923

    Cumhuriyet’in ilanı

    29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti ilan edildi. Mustafa Kemal, cumhurbaşkanı seçildi.

  3. 1934

    Soyadı Kanunu

    24 Kasım 1934’te Türkiye Büyük Millet Meclisi, Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadını verdi.

  4. 1938

    Bir dönemin sonu

    Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938’de İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda hayatını kaybetti.

Bugüne uzanan
sorular.

Atatürk dönemi, yeni devletin kurumlarını kurma ve toplumu dönüştürme arayışlarıyla tanımlanır. Mirası yalnızca sonuçlarla değil; yöntem, tartışma ve süreklilikleriyle birlikte okunur.

Cumhuriyet
Yurttaşlık, meclis ve hukuk düzeni üzerine kurulu yönetim anlayışı.
Eğitim
Bilimsel eğitim, okuryazarlık ve kültürel kurumlara verilen kamusal önem.
Toplumsal dönüşüm
Hukuk, dil, takvim ve gündelik yaşamda yapılan kapsamlı düzenlemeler.
Dış politika
Bağımsızlık, diplomasi ve barış vurgusunu öne çıkaran yaklaşım.

Sözler, bağlamıyla anlamlıdır.

“Yurtta sulh, cihanda sulh.”

Atatürk’e atfedilen bu dış politika ilkesi, tek başına bir slogan değil; dönemin diplomasi ve güvenlik koşulları içinde değerlendirilmelidir.

“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.”

Cumhuriyet ve TBMM tarihindeki kullanımları için tutanaklar ile dönemin birincil belgelerine başvurunuz.